Pioniers
Tien jaar geleden maakte ik de series Pioniersplekken en Haven in Transitie voor OPEN Rotterdam — een optimistisch portret van ondernemers, uitvinders en makers die vanuit diverse broedplaatsen bouwden aan een nieuwe economie voor de stad en de haven. In de nieuwe serie Pioniers keer ik terug naar diezelfde mensen en plekken. Hoe is het hen vergaan? Welke dromen zijn werkelijkheid geworden, en welke plannen liepen anders dan verwacht? En wie zijn de nieuwe koplopers die het stokje hebben overgenomen?
De serie brengt ook de staat van het Rotterdamse innovatieklimaat in beeld. Wat zijn de speerpunten, waar liggen de kansen, en wat zijn de grootste uitdagingen voor de stad en de haven? Wat vinden de deskundigen ervan? De serie schetst hoe de ideeën over de toekomst van Rotterdam zijn verschoven — en wat er nu op het spel staat.
Over de serie
Aflevering 1 - Tien jaar later
De eerste aflevering keert terug naar de pioniers van het eerste uur. Sommigen zijn gegroeid, anderen zijn gestopt. Samen vertellen ze wat er is terechtgekomen van de hoge ambities van destijds — en wat ze onderweg hebben geleerd.
We bezoeken Blue City, voorbeeldstad voor de circulaire economie, dat dit jaar tien jaar bestaat. Hier spreken we met Emma van der Leest die vanaf het begin betrokken was bij het Blue City Lab, en met de nieuwe directeur Marije Stijkel. Verder gaan we naar de RDM Campus, waar Richard Hardiman tien jaar geleden startte met het maken van drones om plastic uit het water te halen. Gijsbert Korevaar van de Hogeschool Rotterdam staat ons daar te woord.
We zoeken Philip Troost van GroenCollect en Stadsgas op in Schiedam, en spreken met de oprichters van Sunfloat, uitvinders van drijvende zonnepanelen in de haven. Captain of Transition Jan Rotmans blikt terug op de hoge ambities van toen en bepleit opnieuw het belang van meer innovatiecampussen in Rotterdam. Lars Crama van InnovationQuarter en Nico van Dooren van het Havenbedrijf reflecteren op een decennium transitie.
Aflevering 2 - De Uitvinders
Wat als je iets maakt dat de wereld nog niet kent?
Deze aflevering gaat over pioniers die dingen maken die nog niet bestaan: uitvinders. Ze werken met de natuur als grondstof, bijvoorbeeld rietvezels, schimmels, zeewier of energie uit bacterien, Sommigen van hen zijn daar al tien jaar mee bezig. Wat drijft hen om het zo lang vol te houden?
We brengen hiervoor een bezoek aan drie pioniersplekken: De Keilewerf, De Kroon en Blue City. We spreken daar met Ermi van Oers, die de magie van de natuur omzet in verlichting. Met haar producten heeft ze vele awards gewonnen, waaronder de Talent Award Rotterdam. Iris Veentjer laat trots de kleding zien de ze heeft gemaakt van de lisdoddeplant.
In het Blue City Lab spreken we met Emma, die coatings ontwikkelt op basis van paddestoelen als alternatief voor PFAS coatings. Zij is al tien jaar betrokken bij Blue City, en heeft voor haar vinding in 2019 de Bio Art en Design Award gewonnen. Karlijn en Xu van Seaspark vertellen over de glitters die ze maken van zeewier als alternatief voor microplastics.
Andere pioniers helpen afvalproblemen op te lossen of zelfs de stikstofcrisis. Lotte Douwes werkt aan het verduurzamen van de porceleinsector door klei te maken van ingezamelde afvalscherven. David en Hannah hebben Solphyx ontwikkeld om daarmee stikstof uit de sloten te halen. Hiermee hebben ze de startup award van de Erasmus University Challenge gewonnen.
Aflevering 3 - De Bouwers
Het is geen gemakkelijke weg om vanuit een goed idee te komen tot een fabriek. In deze derde aflevering bezoeken we plekken waar pioniers bezig zijn om hun nieuwe technologieën op te schalen.
Een van die plekken is Sub Zero, een productiehal in MerweVierhaven. die onlangs door Mare Straetmans van Platform Zero is opgezet. Daar spreken we met Jochem van Compone en met Thomas van Everox. Compone maakt bruggen van afgedankte windmolens. terwijl Everox nieuwe cement maakt van slooppuin.
Plant One is een industriële broedplaats in de Botlek, waar duurzame technologieën ontwikkeld en opgeschaald worden tot industrieschaal. Daar spreken we met Hennie van Obbotec die afvalplastic opwerkt tot nieuw plastic, en met Michael die vertelt over een product dat helpt om Lithium-ion batterijen tweemaal zo efficiënt te maken.
We gaan naar de haven.
SwitcH2 Offshore heeft weliswaar haar kantoor in het groothandelsgebouw, maar CEO Saskia Kunst werkt aan de verduurzaming van de zeescheepvaart. Zij heeft het ontwerp klaar voor een varende fabriek die waterstof en ammoniak kan produceren op zee.
Ondertussen werkt Rotterdam Shore Power aan haar ambitie om alle schepen op de Tweede Maasvlakte aan de walstroom-stekker te leggen.
Nico van Dooren van het Havenbedrijf Rotterdam en Captain of transition Jan Rotmans reflecteren op wat er allemaal in de haven gebeurt.
Wat is er nu nodig om de haven van Rotterdam nu echt te verduurzamen, waarbij je rekening houdt met de grenzen van de planeet? One Planet Port heeft hier onlangs een kritische en ambitieuze visie over gepubliceerd. Lucy Gilliam licht toe.
Aflevering 4 - Het Ecosysteem
De wereld van de pioniers bruist in Rotterdam. We hebben veel broedplaatsen bezocht en uitvinders en bouwers ontmoet. Maar hoe weten zij elkaar te vinden? En hoe komen ze in contact met investeerders? In deze aflevering onderzoeken we hoe het ‘innovatie-ecosysteem’ van Rotterdam eruit ziet, hoe het werkt en hoe dat zich de afgelopen 10 jaar heeft ontwikkeld.
Als eerste bezoeken we daarvoor het Cambridge Innovation Centre (CIC) in het Groothandelsgebouw. Dit werd 10 jaar geleden geopend en daar waren we bij. We spreken daar met de huidige general manager, Joyce Kornet-Vreugdenhil over de groei van CIC.
De volgende stop is het Upstream Festival voor startups, dat jaarlijks in de Van Nellefabriek gehouden wordt. We ontmoeten daar enkele inspirerende ondernemers, zoals Stef Traa van Droppie en Amber Stam van Jungle The Bungle. We zijn bij de NL Startup Competitie en we ontmoeten een aantal belangrijke aanjagers van het Rotterdamse pioniersnetwerk, namelijk Koen Vogel van PortXL, Juultje van der Wijk van Rabobank en Ernst Hoestra van Erasmus Enterprise.
Liesje Goldschmidt licht de programma’s van Erasmus Enterprise toe, die zij uitvoeren om ondernemerschap onder studenten te stimuleren. Een van die programma’s is Talent for Transition, en is een event voor startups gericht op de circulaire economie. Daarvoor bezoeken we Blue City en spreken we met de aanjager van jonge ondernemers aldaar, Willam Vuijk.
Natuurlijk kunnen Derk Loorbach van Drift en Jan Rotmans, de Captain of Transition, niet nalaten hun deskundige input te geven aan het geheel.
Dan spreken we opnieuw met Martin Luxemburg van Unknown Group. 10 jaar geleden interviewden we hem als directeur van het Erasmus Centre for Enterpreneurship (ECE). Nu blikt hij terug op wat er allemaal gebeurd is in het innovatielandschap in Rotterdam en in de regio, en hij vertelt over zijn ambitieuze plannen.
Het laatste woord is aan Melissa Ablett-Jordaan, zij was 10 jaar geleden directeur van CIC, en runt inmiddels haar eigen startup. Zij blikt vooruit naar wat volgens haar de komende 10 jaar innovatie in petto heeft.